Sách: Vài mẩu ngắn

Đảo (Nguyễn Ngọc Tư), NXB Trẻ, 148 trang, 55.000 đồng

Trong tập 16 truyện ngắn này, những đối tượng luôn biến chuyển linh động ở nhiều khuôn dạng, từ thể rắn, sang thể lỏng, rồi bỗng chốc bốc lên thành hơi nước và biến mất, như các nhân vật lẩn khuất sau trang sách trong “Biến mất ở Thư Viên”. Phần nhiều là ký ức, những chuyện cũ kể lại, nhịp điệu mỗi lúc một chậm rãi, tác giả lần theo cuộc kiếm tìm của nhân vật trong những thế giới song hành, để rồi thấy họ bị bỏ lại mãi mãi, bơ vơ, cô độc, nhưng bình thản.

Thư gửi về Trung Quốc xa xôi (Herbert Rosendorfer), Lê Chu Cầu dịch, NXB Trẻ, 268 trang, 137.000 đồng

Cao Đài, vị quan tứ phẩm thời Tống, dùng máy thời gian để đến đế đô Khai Phong tương lai nhưng tình cờ lạc vào thành phố Munich của Tây Đức. Đường đường là hội trưởng Thi nhân hội hoàng gia, ông vận dụng khiếu thẩm mỹ và tính phản biện chốn quan trường để suy xét: mọi thứ “ở đây” đều cẩu thả, sự bẩn thỉu và ồn ào thống trị mọi thứ. Những suy tư đó được gửi đều đặn cho người huynh Di Ngô, chứng tỏ mục đích nguyên thủy nhất của thư từ: nỗi mong muốn càm ràm.

Từ Beirut đến Jerusalem (Thomas Friedman), Đặng Ly dịch, Alphabooks & NXB Thế Giới, 856 trang, 229.000 đồng

Trong loạt sách phi hư cấu về đề tài Israel được dịch gần đây, Từ Beirut đến Jerusalem đáng chú ý về tầm vóc. Ra đời năm 1989, tác giả thuật lại hành trình đến Trung Đông trong giai đoạn nội chiến Liban và phong trào Intifada. Mang nhìn mẫn cảm của một nhà báo gốc Do Thái về đặc tính địa chính trị của vùng đất và những xung đột tàng ẩn, Thomas Friedman còn đặt ra một chất vấn giản đơn nhưng không dễ có lời giải: ý nghĩa của việc giữ một quê hương.

Tiền không mua được gì (Michael Sandel), Nguyễn Diệu Hằng dịch, NXB Trẻ, 340 trang, 106.000 đồng

Giáo sư Harvard chuyên về đạo đức học đã quen thuộc với độc giả qua Phải trái đúng sai. Lần này, ông làm rõ mối ngăn cách giàu nghèo không thể bù đắp khi thị trường lấn át đạo đức. Tiền càng mua được nhiều thứ thì bất bình đẳng xã hội càng gia tăng và tính cộng đồng càng mai một. Thương mại hóa không có gì sai, nhưng cần cần lập ra một “danh sách từ vựng” để tìm xem chính xác cái gì là không ổn. Đứng đầu trong đó là: tham nhũng và xói mòn đạo đức.

Lịch sử, sự thật & sử học (nhiều tác giả), NXB Hồng Đức và tạp chí Xưa & Nay, 344 trang, 98.000 đồng

Không giống như tên gọi khô khan, cuốn sách tập hợp nhiều bài báo thú vị, một số từng gây tranh cãi một thời, trên tạp chí Xưa & Nay, đúng năm nay tròn 20 tuổi. Đó có thể là bài “tán rộng” một sự thật được nhiều người ghi nhận, hay lý giải để làm sáng tỏ một giai thoại lịch sử, hay những mảnh ghép về văn hóa và dân tộc học. Đôi khi lật lại những trang thâm cung bí sử ấy, mới ngẫm thấy lời Hồ Tùng Mậu từng thốt lên mới thật lòng và cảm khái, “Cái nợ non sông trót hẹn hò...”

Bốn học thuyết truyền thông (S. Siebert, T. Peterson, W. Schramm), NXB Tri Thức, Lê Ngọc Sơn, 264 trang, 55.000 đồng

Cung cấp những nền tảng lý luận và bộ quy tắc căn bản nhất, cuốn sách ra đời cách đây nửa thế kỷ cho đến nay vẫn là tài liệu không thể thiếu cho bất cứ sinh viên nào học khoa truyền thông, báo chí. Trong bốn loại hình của truyền thông phương Tây được các tác giả phân tích, quan trọng nhất ở thời hiện đại là học thuyết trách nhiệm xã hội, bao quát một nguyên tắc bất di bất dịch nhưng khó với tới nhất: đạo đức nghề nghiệp.

Điếu cổ Hạ kim thi tập (Nguyễn Liên Phong), Cao Tự Thanh chỉnh lý và giới thiệu, NXB Văn hoá - Văn nghệ, 308 trang, 150.000 đồng

Sách thuộc dạng Who's Who bao gồm tiểu sử của hơn 200 nhân vật Nam Kỳ dưới thời Pháp thuộc. Sau mỗi tiểu sử là bài điếu hay hạ của Nguyễn Liên Phong. Còn lấy biệt hiệu Giang hồ lão sư, tác giả viết về giới trí thức tân học, nhất là tầng lớp trung lưu địa phương, với giọng rạch ròi, khoáng đạt. Sách cung cấp cái nhìn dưới góc độ “nhân vật chí” về bối cảnh kinh tế-xã hội của một thời kỳ còn khuyết nhiều tư liệu trong lịch sử.

Hỏa ngục (Dan Brown), Nguyễn Xuân Hồng dịch, Bách Việt & NXB Thời Đại, 688 trang, 185.000 đồng

Cuộc phiêu lưu mới nhất của giáo sư biểu tượng học Robert Langdon đưa người đọc khám phá ba thành phố có bề dày kiến trúc và lịch sử: Florence, Venice và Istanbul. Để giải mã thứ vũ khí hóa học do một gã thiên tài tạo ra để đe dọa loài người, Langdon phải dựa vào một tác phẩm kinh điển viết về địa ngục: Thần khúc của Dante. Hỗ trợ anh hết mực và cũng là mối lo ngấm ngầm của Langdon trong hành trình lần này là nữ bác sĩ đồng hành xinh đẹp, với chỉ số IQ 208.

Này chiến trận, này cuồng si (Rafael Sabatini), Lê Đình Chi dịch, Nhã Nam & NXB Phụ Nữ

“Chiến trận” và “cuồng si” là hai thành tố hiển hiện trong đời sống các nhà quý tộc Ý thời Phục hưng - một xã hội xa hoa, lý tưởng hóa nhưng cũng đầy sự tranh giành và tao loạn. Một hiệp sĩ bất bại và nhà thao lược như bá tước Aquila cũng không tránh khỏi “đòn yêu” của một công chúa xứ lạ. Hãy nhớ câu khẩu quyết để bước vào thế giới của các hiệp sĩ: bất chấp những vấp ngã ngô nghê thế nào, bổn phận của họ vẫn là phụng sự các công nương trong cơn hoạn nạn.

Vĩnh biệt các gangster (Takahashi Gen’ichiro), Mộc Miên dịch, Nhã Nam & NXB Thời Đại, 296 trang, 68.000 đồng

Cuốn tiểu thuyết siêu “nhắng”, hài hước và sâu cay là câu hỏi về nước Nhật thời hậu chiến: một dân tộc quằn đau liệu có quá khó để cười? Cái cười từ sự phi lý không bao giờ dễ quên và nhẹ nhõm: tủ lạnh mang tên Virgil, con mèo thích Thomas Mann, sở thích đặt tên cho nhau sau một cuộc mây mưa nồng nhiệt... Với Gen’ichiro, từng mảng màu của đời sống mang tính hài, nhưng bức tranh toàn thể lại là bi kịch. Bi quan nhất là sự tự vấn của nhân vật chính: người thế nào thì hợp làm nhà thơ? Thật khó trả lời, chỉ biết rằng làm thơ là một việc dễ sinh bệnh.

Tính dân tộc trong âm nhạc Phạm Duy (Trần Văn Khê), Phương Nam Book & NXB Thời Đại, 228 trang, 58.000 đồng

Nhờ nhiều nguồn tư liệu âm nhạc và mối quan hệ thâm niên hữu hảo, giáo sư Trần Văn Khê phân tích và làm sáng tỏ “tính dân tộc” trong sáng tác của Phạm Duy. Ông cũng nêu bật một mặt độc đáo trong cá tính của người bạn mình: tính du ca. Đó là sự pha trộn giữa cá tính tự do không ràng buộc và bản năng khám phá những hình mẫu sáng tác mới. Phụ lục cuốn sách là bảng so sánh các chi tiết tương đồng và tương khắc trong cuộc đời của hai nhạc sĩ tài danh.

Xấu (Natsuo Kirino), Quỳnh Lê dịch, Nhã Nam & NXB Thời Đại, 424 trang, 110.000 đồng

Mở đầu bằng trí tưởng tượng “khiếm nhã” của nhân vật nữ: đứa trẻ do cô và những người đàn ông khác nhau sinh ra sẽ có bộ dạng và tâm tính thế nào. Cô xem bản thân mình như một đồ vật, và sự xung khắc với những người xung quanh tạo cho cô khoái lạc được sống. Khi hai vụ án mạng được phơi bày, độc giả bước chân vào sự giằng xé giữa hoang mang và thù hận. Phần thưởng với đàn ông không phải sắc đẹp hay sự tự do của người phụ nữ, mà là họ - phụ nữ - đừng tiếp tục sống như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Ngũ luân thư (Miyamoto Musashi), Bùi Thế Cần dịch, Alphabooks & NXB Thế Giới, 208 trang, 99.000 đồng

Quyển cẩm nang với các triết lý gãy gọn về bộ môn kiếm thuật Nhật Bản (kenjutsu). Qua đó, người đọc biết được trong giao đấu, cần phải là “hiểu rõ thế địch” và quan trọng hơn là hiểu được mối tương quan giữa “thời” và “thế”. Trong kiếm pháp của Musashi, người tập luyện sẽ học được lúc nào thì nên tấn công: đó là khi tinh thần của kẻ địch hoảng loạn nhất. Điều này không chỉ hiệu nghiệm trong binh pháp, mà còn áp dụng cho những cuộc khủng hoảng thời hiện đại.

Chuyện của Che (Lucía Álvarez de Toledo), Lê Thu Trang dịch, NXB Trẻ, 456 trang, 250.000 đồng

Đã có nhiều tài liệu về Che được công bố và dịch sang tiếng Việt. Điều đạt được đáng kể của cuốn sách không phải là kể lại Che đã dẫn dắt cuộc đấu tranh du kích và làm cách mạng ở Cuba thế nào, mà Che đã suy nghĩ trước sự đổi thay nhanh chóng của anh ra sao. Cũng như thế giới Mỹ La tinh phải chuyển mình cho hợp thời thế, Che đã trở thành biểu tượng của phiêu lưu. Song, không giống hầu hết những người sống trong bầu nhiệt huyết ngày đó, Che chết đi mà chưa từng là nạn nhân trong cuộc phiêu lưu của mình.

Đàn cổ cầm khỏa thân (Sơn Táp), Cénacle A dịch, Đinh Tị & NXB Văn Học, 384 trang, 89.000 đồng

Sơn Táp được biết đến nhiều nhất với tiểu thuyết Thiếu nữ đánh cờ vây, đoạt giải Goncourt cho giới trẻ Pháp năm 2001. Cũng như với Hoàng đế và giai nhân (đã có bản dịch tiếng Việt), lần này cô tiếp tục thách thức mình bằng tiểu thuyết lịch sử. Dùng chất liệu liêu trai huyền bí và hai mạch truyện sóng đôi, cô viết lại phiên bản khác của tình tiết Hạng Vũ từng muốn đào mồ hoàng đế Tần Thuỷ Hoàng. Nhân vật chính của hai mạch truyện, hai thời đại là Chu Bảo và Người Mẹ Trẻ. Như có duyên tiền định, họ giao liên với nhau và phát ra một điệu nhạc duy nhất.

Còn ai hát về Hà Nội (Nguyễn Trương Quý), NXB Trẻ, 366 trang, 110.000 đồng

Tập tản văn lấy chất liệu từ kịch bản chương trình phát thanh Bài ca Hà Nội do tác giả thực hiện cùng ca sĩ Giang Trang. Mỗi bài là câu chuyện riêng về Hà Nội, lấy đề tài là một khuynh hướng sáng tác, hình ảnh biểu trưng hay nguồn thi ca làm cảm hứng… Cũng như thơ, âm nhạc có thể là sản phẩm của sự phong lưu quý phái. Thử trông lớp nhạc sĩ tiền chiến: tâm hồn say sưa, cảm khoái của họ lúc nào cũng gần với thiên đường. Tiếc là phần sau cuốn sách (âm nhạc cách mạng) không tương xứng.

Nghịch lý toàn cầu hoá: Vàng và hai cô gái (Nguyễn Vạn Phú), NXB Trẻ, 280 trang, 75.000 đồng

Nhan đề tập sách xuất phát từ câu chuyện cô gái “tóc vàng hoe”, mang tính tự trào về thời cuộc kinh tế bấp bênh, khó đoán mà một nhà báo (thư ký tòa soạn Thời báo kinh tế Sài Gòn) có dịp quan sát. Tác giả đào sâu vào những biến cố có xác suất thấp nhưng mang tính điển hình, từ đó đưa ra nhiều kiến giải bất ngờ và trái khoáy. Để ra thoát khỏi những nghịch lý, trước tiên, hãy mang một nhãn quan hài hước.

Catalonia - Tình yêu của tôi (George Orwell), Phạm Nguyên Trường dịch, Alphabooks & NXB Lao Động, 340 trang, 99.000 đồng

Cuốn du ký chiến trường được George Orwell viết vào thời gian ông tình nguyện chiến đấu ở Tây Ban Nha trong đơn vị P.O.U.M. (Đảng Công nhân Thống nhất Mác-xít) từ năm 1936-1937.Tuy đối mặt với nhiều thiếu thốn trong chiến tranh, ông vẫn nhận ra sự nồng ấm và rộng lượng của những đồng đội. Tổ chức của họ sau đó bị quy kết là theo phát-xít khi họ đang ở ngoài mặt trận mà không hay biết. Ông viết ra để bảo vệ bạn bè ông, và lưu lại niềm tin trong sáng một thời.

Tất cả chúng ta đều là cá (Neil Shubin), Thạch Mai Hoàng dịch, tủ sách Cánh cửa mở rộng, NXB Trẻ, 312 trang, 105.000 đồng

Cách đây hơn 100 năm, người ta đã nghiên cứu những cá thể ruồi bất thường và phát hiện ra một đoạn DNA ngắn xuất hiện ở hầu hết động vật, trong đó có người. Neil Shubin là nhà cổ sinhvật người Mỹ, trưởng khoa giải phẫu đại học Chicago,chuyên đi tìm cầu nối giữa người với những loài động vật đơn giản như vậy. Loài quan trọng nhất là cá. Ít ai biết được rằng, tín hiệu não phát ra khiến chúng ta bị nấc cụt cũng tương đồng với tín hiệu não của loài lưỡng cư giúp kiểm soát cử động của mang khi chúng ở dưới nước.