Phiên Âm Tiếng Tàu của Con Chồn là gì?

Những ai từng đọc những văn bản trước đây ở miền Bắc sẽ để ý người ta thường phiên âm tên riêng tiếng nước ngoài, cụ thể là tiếng Anh, sang tiếng Việt.

Nhiều từ ngày nay vẫn còn sử dụng như  tên của các nước: Nhật Bản (Japan), Mông Cổ (Mongolia), Đan Mạch (Denmark), Phần Lan (Finland), Ai Cập (Egypt), Miến Điện (Myanma), Ấn Độ (India)... trong đó tên một số nước được rút gọn chỉ còn âm đầu như Nga La Tư (Russia), Pháp Lan Tây (France), Đức Quốc (Germany), Bỉ Lợi Thì (Belgium), Áo Địa Lợi (Austria)...; tên các thành phố: Luân Đôn (London), Mạc Tư Khoa (Moscow), Hoa Thịnh Đốn (Washington)...

Nhiều từ ngày nay đã không còn thông dụng ở trong nước nhưng vẫn xuất hiện với tần suất cao ở hải ngoại như Gia Nã Đại (Canada), Ái Nhĩ Lan (Ireland), Phi Luật Tân (Philippines), Tân Tây Lan (New Zealand)...; hay Hương Cảng (Hong Kong), Ba Lê (Paris), Bá Linh (Berlin), Đa Luân Đa (Toronto), Ôn Cơ Hoa (Vancouver), Mộ Ni Hắc (Munich)...

Tên người thì có Nã Phá Luân (Napoleon), Thành Cát Tư Hãn (Genghis Khan), Mã Khắc Tư (Karl Mark), Kha Luân Bố (Columbus)...

Qua cách phiên âm đó có thể rút ra một số điều:

+ Chúng đều được phiên âm từ tiếng Tàu, người Tàu nói sao thì ta phiên âm y như vậy. Do đó ta có thể tìm ra phiên âm bất kì từ nào theo nguyên tắc tra Anh - Tàu, rồi Tàu - Hán Việt. Chẳng hạn: Tất Ni (Sydney), Mặc Nhĩ Bổn (Melbourne), Kham Bồi Lạp (Canberra), Bố Lý Tư Bản (Brisbane)...; hay Khang Đức (Kant), Sử Mật Tư (Smith), Y Ly Sa Bách (Elizabeth), Mã Đức Tư Cưu (Montesquieu)...

+ Phiên âm của một số từ có đuôi -ia: Úc Đại Lợi Á (Australia), La Mã Ni Á (Romania), Ấn Độ Ni Tây Á (Indonesia), Mã Lai Tây Á (Malaysia)... Hai từ đầu thường được lược bớt chữ "Á", như người ta vẫn gọi là Úc Đại Lợi. Hai từ sau thì không thể vì "Á" (亚) ở đây cùng gốc với châu Á (Asia, 亚洲), lược đi là mất nghĩa. Tuy vậy, nếu xét về từ nguyên thì hai chữ Á này không tương đương nhau. Gốc asia tiếng Hy Lạp là mảnh đất mặt trời mọc. Còn gốc nesos trong Indonesia và Malaysia tiếng Hy Lạp là đảo, bán đảo, mà phiên âm tiếng Tàu thì không có nghĩa này.

Một ví dụ khác, Netherlands = nether + lands tức là mảnh đất thấp, song trong phiên âm tiếng Tàu, Hà Lan, thì Lan (兰) là hoa lan. Hà hay Hạ không có nghĩa là hạ, bên dưới (下) như nhiều người làm tưởng, mà là hạ (荷) này cơ. Như vậy, ở đây chỉ đơn thuần là cách người Tàu phiên âm, và ta phiên âm lại, chứ không dính dáng gì đến nghĩa.

Một phát hiện lí thú là Romania chứa gốc từ roman, còn Indonesia chứa gốc india.

+ Tên nước đúng là người ta cứ gọi loạn cả lên. Ngay cả tên trong bản đồ cũng thế. Đúng là các quy định về ngôn ngữ ở ta còn rất lỏng lẻo.