Aboriginal Art (2)

Dịch thuật bao giờ cũng là vấn đề nan giải. Thế bây giờ nếu chúng ta có hai từ "aboriginal" và "indigenous" thì phải dịch thế nào? Nếu phải chọn giải pháp ít bị ném đá nhất, tớ sẽ dịch "aboriginal" là "thổ dân" và "indigenous" là "bản địa", dù cả hai từ đều có nghĩa là "bản địa". Tạm thế đã vì chưa nghĩ là từ gì khác ổn hơn. Vậy ý nghĩa của chúng khác nhau ra sao?

. aboriginal: nhìn phát thấy ngay = ab origine tức là from the origine (không phải ab (away from) + origine). Từ này xuất phát từ thế kỉ 18, chỉ người dân ở những đất nước thuộc địa mà người châu Âu đến khai hóa, à quên, khai khẩn, trong đó có người Úc. Đến thế kỉ hai mươi thì từ này được (người châu Âu) dùng rộng rãi ở Úc và ở luôn Úc cho tới giờ. Bây giờ cứ nhắc đến "aboriginal" là nghĩ đến người Úc, nói thế cho nó vuông.

. indigenous: từ này khó hơn tí, đòi hỏi một đôi mắt sáng và tinh tế; = indi (within) + gen (root), nôm na là native. Từ này thì không liên quan gì đến chuyện đi kinh tế mới cả, đơn giản là chỉ người dân cắm dùi từ mảnh đất ấy từ thời ông cha tiên tổ (root mà).

Như vậy mặc dù cả hai từ đều gần với nghĩa "bản địa" hơn, chưa kể là chúng cũng không bao hàm "dân" trong đớ, tớ sẽ dịch "aboriginal" là "thổ dân". Bởi vì dù bản thân nó không mang nghĩa miệt thị, nhưng khi vào tiếng Việt thì nó bị nhuốm hơi hướng miệt thị như đã nói trong bài chém gió trước, bởi vì cái ám ảnh thuộc địa trong tâm thức người Việt. Thân phận hẩm hiu của từ "An Nam" là một ví dụ điển hình.

Còn cái kiểu chấm chấm trong aboriginal art thì người ta gọi là "dotted motif", tạm dịch là mô típ hột é =)), còn tranh gọi là "dot painting". Các bạn cứ gúc cho nó lành.