Đầu năm nay, tiên liệu về tình hình kinh tế Việt Nam u ám hệt như, nếu không muốn nói là tệ hại hơn, những nước có nền kinh tế hướng xuất khẩu khác. Lo ngại thất nghiệp, nghèo đói và hỗn loạn xã hội lan rộng. Song giờ đây nền kinh tế lại được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh trong vài năm tới. Tín dụng dư thừa, chứng khoán gần như gấp đôi giá trị trong vòng 6 tháng qua. Tuy nhiên, còn đó những lo ngại rằng sự phục hồi dạng chữ V tiềm tàng nhiều vấn đề.
Những nhà dự báo đã đúng khi thấy trước một cuộc suy thoái nặng nề. Xuất khẩu giảm 14% so với năm ngoái trong 8 tháng đầu 2009, số lượng gia đình lâm vào cảnh thiếu lương thực tăng 1/5, giá trị FDI rớt thảm hại 82%. Nhưng cơn bĩ cực thực sự không quá dài. Ngân hàng đầu tư Credit Suisse dự báo GDP của Việt Nam sẽ tăng trưởng ở mức 5.3% năm nay và 8.5% năm sau.
Như chính phủ các nước, Việt Nam cũng đưa ra gói kích cầu tài chính để chống lại nạn mất việc đang gia tăng. Thành phần chủ đạo của gói kích cầu là chương trình hỗ trợ lãi suất trị giá 17 nghìn tỉ đồng (1 tỉ USD), có vẻ như đã thành công trong việc ngăn chặn đợt thuỷ triều đáng sợ đẩy hàng loạt nhà xưởng vào cảnh đóng cửa.
Với Đại Hội Đảng nhiệm kỳ 5 năm sẽ diễn ra vào 2011, áp lực giữ cho nền kinh tế đi đúng hướng sẽ rất nặng nề. Bình thường, những cơ quan Trung Ương tham vọng cố gắng giữ cho mọi thứ trơn tru trong 1-2 năm trước kỳ Đại Hội như là cách để họ chiếm được sự ủng hộ từ Đảng Uỷ địa phương. Cụ thể, chính phủ đang tranh cãi có nên kết thúc hay không chương trình hỗ trợ lãi suất vào tháng 12 này như dự kiến mà không làm tổn hại đến những doanh nghiệp họ đã cố gắng giúp đỡ.
Ngày càng nhiều nhà kinh tế bày tỏ sự lo ngại về tính bền vững của quá trình hồi phục bằng sự tiếp sức từ tăng chi tiêu công và tín dụng giá rẻ. Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự đoán thâm hụt ngân sách sẽ lớn thêm từ 4.1% GDP năm 2008 lên 10.3% trong năm nay. Chi phí trang trải cho thâm hụt sẽ không dễ dàng gì. Gần đây nhiều nhà đầu tư bắt đầu lo lắng cho phần nợ công đầy rủi ro này. Dự trữ ngoại tệ vào tháng 12 năm ngoái là 23 tỉ USD, rớt xuống còn 17.3 tỉ vào cuối tháng 6 (theo số liệu của ADB). Trong tháng này, chính phủ sẽ bảo đảm một khoản vay hỗ trợ ngân sách trị giá 500 triệu USD từ ADB.
Nhiều nhà kinh tế học nước ngoài đưa ra 2 mối lo lớn nhất hiện nay. Một là, trừ khi chính phủ tìm cách kiềm lại chi tiêu, hạn chế tăng trưởng tín dụng và ngăn chặn thâm hụt ngân sách, nếu không sẽ khó mà làm dịu được hiểm hoạ lạm phát quay lại. Lạm phát đã đạt mốc đỉnh điểm 28% vào tháng 8 năm 2008, dẫn đến sự kiện người dân tích trữ gạo và mua vàng một cách hoảng hốt.
Thứ hai, sự tập trung vào gói kích cầu của chính phủ khiến công cuộc cải tổ nền kinh tế bị sao nhãng, với nhịp độ gây thất vọng ít nhiều kể từ khi Việt Nam là thành viên WTO năm 2007. Victoria Kwakwa, giám đốc ngân hàng thế giới tại Việt Nam, cho rằng chính phủ không nên bị “đánh lạc hướng” bởi mục tiêu hồi phục ngắn hạn, mà nên là “sự thúc ép mang tính căn cơ cho sức cạnh tranh của nền kinh tế”
Điều đó xuất phát từ những cải tổ ở tầm vi mô như mở cửa thị trường viễn thông và công nghiệp bán lẻ cho doanh nghiệp nước ngoài. Nhưng nó cũng đồng nghĩa với việc cơ cấu lại các doanh nghiệp nhà nước dày đặc và làm ăn kém hiệu quả, giảm trừ tham nhũng và tệ quan liêu. Nếu không có những cải cách trên, Việt Nam khó thoát khỏi vị thế là một nước sản xuất giá rẻ để tiến tới một nền kinh tế đa dạng, giàu có hơn mà hoàn toàn có thể đạt được.
Dịch từ báo Economist
No comments:
Post a Comment