Đừng Tồi Tệ Hóa Vấn Đề

Viết bởi Mikhail Gorbachev*

Dịch từ báo điện tử NYTimes

Tôi được biết tin về việc Bắc Triều Tiên thử vũ khí hạt nhân vào ngày 25 tháng 5 khi đang đi thăm bán đảo phi quân sự của Hàn Quốc. Tôi được mời đến dự lễ khánh thành một chiếc chuông hòa bình trên vĩ tuyến thứ 38 – là ranh giới ngừng bắn giữa Bắc và Nam Triều Tiên kể từ năm 1953.

Tại cuộc họp báo sáng hôm đó và trong các cuộc thảo luận riêng của tôi, sự kiện này cố nhiên trở thành tin tức then chốt của các buổi họp và các chương trình nghị sự.

Lắng nghe một số người Hàn Quốc, tôi cảm nhận được mối quan tâm lo lắng của họ đến an ninh trong nước, cũng như đến tình hình ở Bắc Triều Tiên. Tôi hiểu được mối đồng cảm sâu sắc và chân thành của họ đối với những người đồng bào ở phía bên kia của giới tuyến và mong muốn không nguôi của họ về một Triều Tiên/Hàn Quốc thống nhất Bắc Nam.

Không hề có tình trạng hoang mang nào cả. Ngược lại, cảm xúc lại dâng cao, và mọi người mà tôi đã nói chuyện cùng đều lo âu, tự hỏi rằng chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Chỉ vài tháng trước, dường như các sự kiện đã rẽ theo một ngả đường khác. Vào tháng 2 năm 2007, Bắc Triều Tiên đã đồng ý đóng cửa các lò phản ứng hạt nhân chính tại Yongbuon. Vào tháng 6 năm 2008, lò phản ứng đã được cho ngừng hoạt động một phần nào, và các kênh truyền hình khắp nơi đã phát các hình ảnh việc tháo gỡ tháp làm lạnh của lò phản ứng.

Bắc Triều Tiên đã trao cho Hoa Kỳ và Trung Quốc không ít hơn 18,000 trang giấy tờ về quá trình hoạt động của chương trình hạt nhân kể từ năm 1990. Các thanh tra Liên Hiệp Quốc cũng được cho phép tiếp cận các cơ sở hạt nhân. Viễn cảnh về một bán đảo Hàn Quốc không hạt nhân càng trở nên thực tế hơn bao giờ hết.

Sau đó, bỗng nhiên, một bước ngoặt hình chữ U đến vào cuối năm trước. Các thanh tra bị tước quyền và việc tháo gỡ lò phản ứng hạt nhân bị hoãn lại. Mùa xuân năm nay, Bắc Triều Tiên đã rút khỏi các cuộc đàm phán 6 bên giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nga, Nhât Bản và Hàn Quốc. Bây giờ, Băc Triều Tiên đã tiến hành thử nghiệm vũ khí hạt nhân lần thứ hai – lần thử nghiệm đầu tiên diễn ra vào tháng 10 năm 2006 – và có ít nhất 6 tên lửa cũng đã được phóng thử nghiệm trong vòng ít hơn một tuần.

Các nhà ngoại giao và các chuyên gia có những ý kiến khác nhau về mục đích cũng như nguyên nhân của bước ngoặt này. Một số người cho rằng các hành động này của Bắc Triều Tiên là phi lý; những người khác thì xem đây là một sự nỗ lực nhằm gia tăng áp lực lên cộng đồng quốc tế để được nhận thêm viện trợ; tuy nhiên cũng có người cho rằng cuộc đấu tranh cho ngôi kế vị đang nóng lên. Ở Hàn Quốc, một số người tin tưởng rằng cách ứng xử cứng rắn hơn của vị tống thống mới đối với Bắc Triều Tiên đã phản tác dụng.

Chúng ta phải suy xét một cách đứng đắn về sự kiện này. Trong việc cân nhắc lại hoàn cảnh hiện giờ, chúng ta phải nhìn nhận mục đích một cách rõ ràng: Đó là phải tìm một phương pháp kết nối lại các cuộc đối thoại ngoại giao và chính trị, đặc biệt là các cuộc đàm phán sáu bên. Nên chống lại những lời kêu gọi chuyển sang con đường vũ trang.

Những lời kêu gọi này đã được nghe tại Nhật Bản, nơi mà việc thử nghiệm vũ khí hạt nhân của Bắc Triều Tiên đã đem lại một con bài mới cho những người ủng hộ việc tái trang bị vũ trang ở Nhật Bản để đặt lên bàn đánh. Một phát ngôn viên của Bộ Trưởng Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, Wallace Gregson, cũng đã phát biểu rằng Hoa Kỳ sẵn sang giúp đỡ Nhật Bản chuẩn bị cho khả năng tấn công các căn cứ của địch. Thậm chí, điều cấm kỵ nhất của Nhật Bản sau chiến tranh – sở hữu vũ khí hạt nhân – có thể đang lâm vào hoành cảnh hiểm nghèo.

Những bước tiến như vậy chỉ làm cho hoàn cảnh thêm tồi tệ. Bắc Triều Tiên sẽ bị đẩy đến với những hành động hấp tấp hơn nữa và sẽ phá hoại cái nhìn chung của thế giới về các cuộc thử nghiệm hạt nhân, như đã được đề cập một cách cứng rắn trong bản tuyến bố của Hội Đồng An Ninh Liên Hiệp Quốc.

Hội Đồng An Ninh đang tiến hành sáng lập các bước tiến cụ thể để tăng cường lập trường cứng rắn của các thành viên của Hội Đồng. Hỗn hợp những biện pháp nào là đúng trong hoàn cảnh này? Tất nhiên là phải cho Bắc Triều Tiên biết rằng cách hành xử của họ sẽ có hậu quả. Nhưng đối với những ai đặt hy vọng vào sự trừng phạt khắc nghiệt hơn nên nhớ đến hai điều. Đầu tiên, không được để những người dân chịu khổ ở Bắc Triều Tiên trở thành con tin của vấn đế hạt nhân. Thứ hai, sự đổ vỡ của một bang hạt nhân có thể dẫn đến hiểm họa khôn lường.

Chúng ta phải tìm chìa khóa mở cánh cửa đến với một sự hòa giải chính trị. Chủ yếu sẽ phụ thuộc nhiều và các thành viên của các cuộc đàm phán sáu bên, những người mà vẫn có các nguồn liên lạc và tầm ảnh hưởng với Bắc Triều Tiên. Trung Quốc vẫn giữ mối quan hệ với cả chính phủ và đảng của Băc Triều Tiên và là nguồn cung cấp viện trợ kinh tế quang trọng. Trung Quốc có quyền và lý do để nói với Pyongyang rằng tiếp tục đi theo con đường hiện giờ sẽ dẫn đến một sự đổ vỡ nặng nề. Trung Quốc cũng có thể đặt câu hỏi mà chính Băc Triều Tiên hay sử dụng để thanh minh các hoạt động hạt nhân của mình: “Mối đe dọa đến chủ quyền đất nước” đâu rồi?

Tin tức gần đây mang tính chất rất đáng báo động. Bắc Triều Tiên nói rằng họ không còn xem mình bị ràng buộc bởi sự thỏa thuận ngừng bắn mà đã chấm dứt cuộc chiến giữ bắc và nam Triều Tiên. Bắc Triều Tiên đã phóng ít nhất 6 quả tên lửa ngay sau khi thử nghiệm xong vũ khí hạt nhân thứ hai. Cũng có thể Bắc Triều Tiên đang chuẩn bị cho việc thử nghiệm tên lửa xuyên lục địa. Quân lính của Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã được đặt trong tình trạng báo động cao trong vòng ba năm nay. Đối phó với vấn đề này với lo-gic tương tự như trong thời kỳ Chiến Tranh Lạnh có thể sẽ khiến chúng ta trượt dốc, cùng với những hậu quả khôn lường.

Nghệ thuật của chính trị là không biến một vấn đề thành một mối đe dọa và một mối đe dọa thành một cuộc xung đột vũ trang. Điều này càng trở nên rõ ràng khi đến thăm các vùng và nói chuyện với những người bị trực tiếp ảnh hưởng bởi hoàn cảnh hiện giờ. Họ hoàn toàn đúng khi nói rằng chúng ta không nên để yên một viên gạch nào cho đến khi chúng ta quay lại bàn đàm phán – một viên mà, một ngày nào đó, có thể sẽ giải quyết vấn đề này cũng như các vấn đề khác trong vùng.

*Mikhail Gorbachev, lãnh tụ cuối cùng của Liên Bang Xô Viết, hiện giờ là chủ tịch của International Foundation for Socio-Economic and Political Studies ở Moscva.