1. Một bài viết tốt, chưa nói đến hay và đúng, theo tớ là phải có thể được tóm gọn trong một câu. Một câu ở đây có thể là một statement, đại khái là viết phải có point. Điều này có thể mở rộng [hồi xưa giải đề ra kì này trên Toán học tuổi trẻ mà cứ có mở rộng/khai triển/tổng quát/blah blah là dễ được đăng lắm í] một cách tương đối cho một cuốn sách, một bộ phim... hay một quan điểm về một thứ gì đó. Chẳng hạn trong bài này, bác Thổ Phỉ bảo đại ý là làm nhà văn dễ lắm, cứ nhìn vào mắt đứa trẻ mà làm :D Bọn trẻ con bây giờ phịch nhau ầm ầm thì có hehe. Tất nhiên có thể đặt ra câu hỏi bật lại là "Nhưng mà thế nào là 'tốt'?", nhưng thôi không nên móc lốp nhiều làm gì vì nói chung "viết phải có point" là một ý kiến mainstream rồi, vì nó là cảm thức chung, là thẩm mỹ của logic. Bác nào luyện thi IELTS môn viết không cần học nhiều cứ nhớ cái công thức "tóm gọn được trong một câu" của tớ là đảm bảo hái điểm cao :D
2. Báo Diễn đàn số 19 (tháng 5/1993) có một bài bàn xung quanh việc dùng hai động từ Vào/Ra, của Nguyễn Tài Cẩn. Bài này phản bác lại ý kiến cho rằng cách nói "vào Nam ra Bắc" bắt nguồn từ hai tên gọi Đàng Trong, Đàng Ngoài, có từ thế kỉ 17. NTC cho rằng cách nói này có từ thời Nguyễn Trãi, và đưa ra 2 luận cứ.
a. Trong Dư địa chí:
Trần Thái Tôn mệnh thượng tướng Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải NHẬP ngự Nguyên nhân vu Nghệ An (Vua Trần Thái Tôn hạ lệnh cho thượng tướng Chiêu Minh vương, Trần Quang Khải, vào chặn đánh quân Nguyên ở Nghệ An), (DƯ ĐỊA CHÍ, phần chữ Hán, trang 87, in năm 1966, Văn hoá tùng thư xuất bản, số 30).
"Nhập" ở đây và "vào chặn đánh quân Nguyên ở đây" đâu cùng nghĩa với "vào Nam" [vào/ra ở đây hiểu theo NTC là bắt theo trục Bắc-Nam của la bàn]? Nó gần với "vào trong" hơn. Ở đây có đến 2 cái chưa chặt: "nhập" chưa chắc đã là "vào", mà "vào" trong "vào chặn đánh quân Nguyên" chưa chắc đã tương đương với "vào Nam" :D.
b. Trong Thiên nam tứ chí lộ đồ thư:
Tự Cầu Ngạn NHẬP tắc xanh thuyền diên Thạch Hà biên, XUẤT tắc xanh thuyền diên Thiên Lộc biên, tục vân: VÀO THẠCH HÀ, RA THIÊN LỘC.
Ở đây "nhập/xuất" trong vế trước đúng là "vào/ra" trong vế sau nhưng "Vào Thạch Hà, ra Thiên Lộc" chưa chắc tương đương với "vào Nam ra Bắc", bởi Thạch Hà và Thiên Lộc là hai địa danh cùng ở Hà Tĩnh, dù một nơi phía Bắc một nới phía Nam chăng nữa cũng không đủ sức thuyết phục.
Và NTC kết lại luận điểm, "Gần đây có ý kiến cho rằng hai tên gọi ĐÀNG TRONG, ĐÀNG NGOÀI (hình thành vào khoảng thế kỷ 17) là nguyên nhân đưa đến lối nói VÀO NAM RA BẮC. Rõ ràng những cứ liệu dẫn trên đây hoàn toàn không ủng hộ cho ý kiến đó." Tớ không thấy "hoàn toàn không ủng hộ" ở chỗ nào cả. Lại còn "hoàn toàn" nữa chứ.
3. Bonus cho các bác luyện thi writing IELTS.
Đề bài: Phỉ nói đại ý, làm nhà văn dễ lắm, cứ nhìn vào mắt đứa trẻ mà làm. Bạn đồng ý hay không đồng ý với ý kiến trên? Cho lý do.
Đây là văn mẫu trên dejavous.
Mở bài: Ngày nay có nhiều người nói làm nhà văn dễ lắm nhưng làm thế nào là cả một vấn đề. Bác Phỉ nói [lặp lại đề bài]. Iem không đồng ý vì hai lý do: [1] đứa trẻ chưa chắc đã tốt và [2] như một đứa trẻ chưa chắc đã tốt. [Đây là statement.]
Thân bài:
Đoạn 1: Iem nghĩ là trẻ con chưa chắc đã tốt vì thực tế lẫn kinh nghiệm bản thân iem đều cho thấy như thế. Ví dụ 1: trẻ con bây giờ phịch nhau ầm ầm. Ví dụ 2: em còn trẻ con mà cũng phịch nhau ầm ầm.
Đoạn 2: Iem tin là như một đứa trẻ chưa chắc đã tốt vì nhiều đứa trẻ con còn chưa biết chữ thì làm sao mà biết viết. Ví dụ 1: thằng cháu họ em. Ví dụ 2: con Na nhà hàng xóm.
Kết bài: Iem không đồng ý với anh Phỉ vì [lặp lại statement]. Nói chung em thấy, viết là phải có point.
Câu cuối là câu mở rộng, để kiếm điểm bonus. Nói chung cứ theo khuôn bài trên là đảm bảo từ 7 điểm trở lên :D Cách viết này cũng giống như kiểu luận đề/luận cứ/luận điểm ở VN nhưng đảm bảo chả bác nào còn nhớ đâu hehe.
4. Tớ là một người rất mâu thuẫn nội tại nên những gì tớ viết không thể áp dụng cho những gì tớ viết.
Tiện đường ghé qua, đọc được bài hay, mình cũng có thắc mắc như thế này. Trong bài vào/ra kia, cụ Tài Cẩn không nhắc đến một lối nói rất hay gặp ở người miền Bắc: "lên Hà Nội". Không có "lên Hải Phòng", "lên Sài Gòn", "lên Đà Nẵng", "lên Huế"... Hà Nội không gần núi, và thực tế người ta, thí dụ, ở Ba Vì (vốn là vùng núi phía Tây HN) vẫn nói là "(từ Ba Vì) lên Hà Nội". Hà Nội cũng không xa biển hơn Ba Vì, sự thực là còn gần hơn. Có thể giả thiết là người ta quen lối nói "lên kinh kì" thời xưa, từ một nơi thấp kém hơn tới một nơi cao sang hơn.
ReplyDeleteBài bác Phỉ mình đã được đọc ở trang nào đó. Bài này dìm hàng 8x hơi bị ác, nên mình thầm nghĩ bụng rằng bạn là 8x vừa bị dội nước sôi. Mình tiếp xúc nhiều với thế hệ 83-84, 87-89, 91-93, quả thực 9x tuy hậu sinh khả ố thật, nhưng có nhiều phẩm chất rất đáng quý mà 8x lăn lê bò toài cũng không theo được. Còn chuyện nhà văn mà phải trong trẻo thì không đúng. Nghệ sĩ ai cũng hồn nhiên trong sáng trẻ thơ thì đã không có Balzac, Dostoyevsky, Lỗ Tấn, Van Gogh...
PS. Bạn có phải là LD dịch trong TED không?
Từ "lên" lại là một câu chuyện khác rồi :D
ReplyDelete"lên Sài Gòn" có đó bạn. Người trong Nam hay nói "đi lên thành phố" tức là đi Sài Gòn, hay người ở ngoại thành Nam Định nói "đi lên phố" tức là đi thành phố Nam Định. Lý do "lên kinh kì" bạn đưa ra có vẻ hợp lý.
Mình chẳng để ý gì đến vụ dìm hàng 8x cả, tại mình mặc định là k thuộc dòng chảy chính của 8x rồi hehe. Từ của bác Phỉ không phải "trong trẻo" mà là "tốt đẹp", trẻ con thì tin và những điều tốt đẹp. Nhưng mà, có những đứa trẻ ngay từ bé đã chẳng tin vào cái gì rồi :D.
à k phải. LD trong TED là bạn có nick LD ở đây ấy.
Ra vậy, thảo nào :)) Mình rất thích talk của Mary Roach mà bạn ấy dịch.
ReplyDeleteAnh tưởng lên Hà Nội là từ chữ thượng kinh mà ra chứ nhỉ. Tương tự lên saigon (thủ đô cũ)thì đúng, còn lên thành phố thì hơi sai (tại sao hơi thì tự đoán hehe).
ReplyDeleteCâu nhìn vào trẻ con rồi làm gì đấy là của Nguyễn Huy Thiệp mới đúng chứ nhỉ??? Đại ý là sống dễ lắm, cứ nhìn vào mắt trẻ con mà sống. (cũng có thể bác Thiệp cũng múc câu này từ chỗ khác)
Vầng, em chế từ câu của Nguyễn Huy Thiệp thôi mà.
ReplyDeleteLên SG em nghĩ là giống như lên chốn phồn hoa đô hội thôi chứ không liên quan đến thủ đô cũ mới gì đâu. Còn lên thành phố là ở địa phương em (Vũng Tàu) hay nói như thế :D.
Vậy hóa ra là Ra Kinh Xuống Vũng.
ReplyDeleteĐích thị là lên chốn phồn hoa đô hội rồi. Ngày xưa có "Đông Ki lên thành phố", "nhà quê lên tỉnh".
ReplyDelete