Hóa Ra

... phong trào Nhân văn - Giai phẩm là ghép tên của hai tờ báo: Nhân Văn và Giai Phẩm. Tháng 1/1956 tờ Giai phẩm mùa xuân đăng bài "Nhất định thắng" của Trần Dần và bị tịch thu. Đến tháng 8, Giai phẩm mùa thu xuất hiện, có bài "Phê bình lãnh đạo văn nghệ" của Phan Khôi. Tháng 9 báo Nhân văn ra số 1; ban biên tập gồm Nguyễn Hữu Đang, Trần Duy, Lê Đạt, Hoàng Cầm. Tháng 12, Giai Phẩm Mùa Đông xuất bản; báo Nhân văn bị đình bản.

... miền Nam trước 75 dịch magazine là "giai phẩm", newspaper là "nhật trình". Tờ Le Magazine Littéraire sẽ là Giai phẩm văn, một cái tên nghe rất thơ, còn Giai phẩm mùa thu sẽ có tên giao dịch quốc tế là The Autumn Magazine hay đại khái thế, nghe rất chi là hoánh tráng. Có lần trên radio mục văn học nghệ thuật của RFI, Thụy Khuê kể năm 54 nhiều người Bắc di cư vào Sài Gòn thấy cảnh mấy bác xích lô nghỉ trưa ngồi gác chân đọc nhật trình thì rất đỗi ngạc nhiên; lý do là ở miền Bắc giới bình dân không hay đọc báo như ở miền Nam. Còn tờ báo quốc ngữ đầu tiên là Gia định báo (1865) do Pháp lập, có Trương Vĩnh Ký cộng tác. Sau đó là tờ Nam Kỳ Nhật Trình (1897).

... từ novel xuất phát từ chữ nouvelle/nouveau trong tiếng Pháp, vừa có nghĩa là mới vừa có nghĩa là tiểu thuyết như novel (từ new thì lại không liên quan gì). Từ "tiểu thuyết" là tiếng Tàu dịch từ novel (小说). Cuốn "Nhốt gió" (1950) của Bình Nguyên Lộc chính là mốc đánh dấu bước cách tân từ truyện ngắn sang "tân truyện", cách ông gọi chữ nouvelle. Bình Nguyên Lộc là tác giả của cuốn "Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt Nam". Ông học Petrus Ký từ 1929-1933.